Bruno Schulz. O artyście, jego zabójcy i uprowadzeniu historii

„Nieżyjacy pisarze nie mają po śmierci łatwego losu. O jednych ludzie zapominają, innych - z jakichś powodów sławnych - wyrywają sobie, zamiast cieszyć się, że byli. Ten drugi los stał się udziałem Brunona Schulza, Drohobyczanina, zamordowanego przez hitlerowców w rodzinnym mieście. Większość ceni jego twórczość literacka i plastyczna. Ale do kogo Schulz należy? Do Polski, Ukrainy, Żydów, Izraela, Austro-Węgier, Drohobycza? A może - sugeruje Benjamin Balint - tylko do siebie, ewentualnie do wszystkich tych, którzy w jego republice marzeń odkryli swoją ojczyznę?"

PIOTR PAZIŃSKI

Bruno Schulz, artysta XX wieku, urodził się jako Austriak, żył jako Polak, zginał jako Żyd. Początkowo obywatel monarchii habsburskiej, potem - choć nie ruszał się z miejsca - stawał się kolejno poddanym Zachodnioukrainskiej Republiki Ludowej, II Rzeczy pospolitej, ZSRR, a w końcu III Rzeszy. Jednak, posługując się jego własną metaforą, Schulz przez całe życie pozostawał obywatelem republiki marzeń. Był mistrzem dwudziestowiecznej prozy, i utalentowanym ilustratorem. Jego rysunki przyciągnęły uwagę miedzy innymi sadystycznego gestapowca. Sztuka Schulza stała się walutą, za którą kupował życie.

Opierając się na nowych relacjach i materiałach archiwalnych, Benjamin Balint podażą tropem murali, które Schulz namalował na ścianach willi Landaua. Sześćdziesiąt lat po zamordowaniu Schulza uznane za zniszczone murale zostały w cudowny sposób odnalezione, po czym potajemnie wywiezione do Izraela. Pasjonująca książka Benjamina Balinta przedstawia kalejdoskopowy portret życia Schulza wraz ze wszystkimi jego paradoksami i straconymi możliwościami.