Piąty żywioł pedagogiki filozoficznej

Zasadniczym wątkiem w tej książce jest właśnie poszukiwanie możliwości utożsamienia struktury ontycznej z epistemologią, zwłaszcza w diachroniczno-synchronicznym rozwoju pedagogiki, w której Ja jest zawsze w relacji dialogicznej z My, Światem i Innym.
W tym poszukiwaniu nie zamierzam ani skupiać się na badaniu problemów stricte filozoficznych, będących jedynie pretekstem do zrozumienia podstawowych zagadnień pedagogiki, ani tylko ograniczyć się do problemów pedagogicznych, mających dać ożywcze impulsy także dla filozofii, która w ostatnich latach nie wykazuje zainteresowania refleksją i badaniami nad rozwojem i kształceniem człowieka, głównie zajętej własnym „kryzysem metanarracji", czyli opisem skutków rozpadu wielkich systemów filozoficznych i wynikającej stąd koncentracji na „jednostkowych zjawiskach", a nie ukrywającej się za nimi „ogólnej istoty rzeczywistości", w tym istoty człowieka.
Chociaż wcale nie musi to oznaczać, że „filozoficzność pedagogiki" jest nam potrzebna przede wszystkim do znalezienia ostatecznej odpowiedzi na pytanie: skąd to wszystko pochodzi i dokąd zmierza?, lecz do szukania samych pytań, które wskazują to, co możliwe
(otwierając na poznawanie tajemnicy bytu), i jednocześnie odwodzą od bezwzględnej pewności siebie, a także, co najważniejsze, nie ograniczają nas do mówienia (pisania, czytania) o tym, co ważne, lecz zachęcają do czynienia istotnego dobra zarówno wewnątrz nas, jak i na zewnątrz.